In Nederland staan ongeveer negen onderwijsinstellingen op de sanctielijst van de Amerikaanse staat Florida, omdat ze zich hebben uitgelaten over de wandaden van Israël. Het is inmiddels duidelijk geworden dat een dergelijke politieke situatie makkelijk zou kunnen resulteren in het platleggen van de digitale infrastructuur van een instituut. In Nederland werd dit maar al te duidelijk nadat een hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof in Den Haag in mei 2025 geen toegang meer kreeg tot zijn Microsoft-email. Met haar dominante Big Tech-bedrijven hebben de Verenigde Staten en andere niet-Europese landen vrij plotseling een geopolitiek machtsmiddel in handen: technologie.
Toch maakt het overgrote deel van de Nederlandse hogescholen en universiteiten gebruik van Microsoft-diensten. Ook daar is digitale autonomie van enorm belang, en dat besef begint langzaam te dalen. Dit panel bespreekt de knelpunten, maar vooral de kansen voor instituten binnen dit vraagstuk.
Aan tafel zit Wladimir Mufty, Programmamanager Digitale Soevereiniteit bij SURF, de ICT-coöperatie voor het hoger onderwijs en onderzoek. In april 2026 zijn zij van start gegaan met een NextCloud-pilot onder 30 van haar leden, en zet SURF zich op vele andere manieren in voor een verantwoord ICT-aanbod voor haar leden.
Bij die leden zit ook de Universiteit Groningen (RUG), die heeft uitgesproken in 2030 digitaal autonoom te zijn. Hoe gaan ze dat doen? Data Autonomy coordinator en universitair hoofddocent Oskar Gstrein van de RUG schuift aan om dit te bespreken.
Ten slotte draagt Quirine van Eeden inzichten aan uit haar driedelige rapport over digitale autonomie bij publieke organisaties, inclusief handelingsopties voor beleidsmakers en inkopers.